نجوم

دید کلی
اصطلاح سوراخهای کرم در فیزیک به چه معناست؟ از آنجا که این واژه ممکن است کمی نامأنوس باشد، در ابتدا توضیح یک نکته لازم به نظر می‌رسد. این اصطلاح ممکن است شنونده را به یاد دالانها یا سوراخهایی بیندازد که کرمهای خاکی درون خاک حفر می‌کنند. اما منظور از واژه (سوراخهای کرم" ، حفره‌هایی نیست که در باغچه منزلتان می‌بینید و ما نمی‌خواهیم در اینجا درباره دالانهای پیچ در پیچی که محل سکونت کرمهای خاکی است، به بحث بپردازیم).

این واژه به یک نظریه علمی اطلاق می‌شود که مضمون آن احتمال وجود یک راه میانبر بین زمان و مکان است. البته هم اکنون این نظریه در حد حدس و گمان می‌باشد. علم فیزیک این قضیه بار ممکن می‌داند، اما باز هم لازم است برای اثبات آن ، مشاهدات و بررسیهایی انجام شود. ممکن است تعجب کنید که چگونه ممکن است چنین میانبرهایی وجود داشته باشند و اصلا چرا دانشمندان به چنین فکری افتاده‌اند.

نظریه انیشتین
برای درک این مطلب بهتر است از نظریه انیشتین آغاز کنیم. از زمانی که انیشتین نظریه نسبیت خود را بین کرد، دانشمندان بر آن شدند که زمان و فضای سه بعدی را باهم تلفیق کنند. این امر موجب پیدایش نظریه "فضا - زمان" شد. پیش از آن تحقیقات دانشمندان بر فرمولهای نیوتن و برخی دانشمندان دیگر استوار بود. اما فرمولهای مذکور نمی‌توانستند مسائل دانش نوین را حل کنند. هم اکنون تفکر درباره نظریه فضا - زمان (بعد چهارم) ، به دانشمندان این خلاقیت را می‌دهد که پدیده‌هایی مثل "سوارخ کرم" را که با توجه به فرمولهای انیشتین وجود آن ممکن می‌باشد پیش بینی کنند.
نظریات دیگران
فیزیکدانی به نام لارنس . م . کراوس ، فضا - زمان را به صفحه‌ای لاستیکی تشبیه می‌کند که می‌تواند پیرامون اجرام بزرگی مثل خورشید به شکل U یا V خم شده باشد. به گفته وی اگر اندازه جرم کافی باشد تا بتواند فضا (مکان) را تا حد زیادی خمیده و منحنی کند، دوشی که ممکن است خیلی دور از هم به نظر برند، در اصل می‌توانند خیلی به هم نزدیک باشند. فرض کنید حشره ریزی هستید که روی آن صفحه لاستیکی خم شده قرار دارید.

اگر از بین یک نی نازک که دو قسمت از این صفحه را سوراخ کرده عبور کنید، در واقع میانبر زده‌اید. در غیر این صورت لازم است از قسمتی که سر این نیز وجود دارد شروع کنید و با پیمودن سطح صفحه لاستیکی به انتهای نی برسید. چون شما تنها حشره‌ای ریز بر روی صفحه‌ای بزرگ هستید، ممکن است هرگز ندانید که این صفحه خمیده است. همین خمیدگی فضا - زمان است که تصور "سوراخ کرم" را دشوار می‌کند.

کراوس می‌گوید: "وجود چنین میانبری ، پیمودن مسافتهای بعید را طی مدت کوتاه عمر انسان ممکن می‌کند". از آنجا که "سوراخهای کرم" تنها در حدس و گمان و فرضیه هستند، برای داستانهای علمی - تخیل موضوع جالبی به شمار می‌روند. این مطالب از کتاب "فیزیک پیشتازان فضا" نوشته کراوس جمع آوری شده است، شما نیز می‌توانید برای کسب اطلاعات بیشتر درباره "سوراخ کرم" و مسائل پیچیده فضا - زمان به این کتاب مراجعه کنید.

کلنگ احداث رصدخانه ملی در هفته دولت (شهریورماه) زده خواهد شد و با تلاش محققان طی دو سال به بهره برداری خواهد رسید.

احداث رصدخانه یکی از پروژه های ملی جمهوری اسلامی ایران است که ایران را پس از هزار سال صاحب رصدخانه حرفه ای می کند.

 این رصد خانه با رصدخانه های آماتوری متفاوت است و برای تحقیقات نجوم رصدی، کیهان شناسی و اختر شناسی مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

 احداث رصدخانه در سه فاز صورت می گیرد که فاز اول آن شامل یک تلسکوپ در خانواده 3 متر است که با امکانات بسیار مدرن راه اندازی می شود.

آيينه اين تلسكوپ سه متري و با اپتيك زنده (تركيب اپتيك تطبيقي با اپتيك فعال) است، به طوري كه آيينه اوليه، اپتيك فعال، بسيار نازك و قابل تصحيح با رايانه بوده و آيينه ثانويه، اپتيك تطبيقي است و اين مورد اولين تلسكوپ در حال ساخت با چنين دقت و تكنولوژي پيشرفته‌اي مي‌باشد.

مکان یابی این رصدخانه پروژه بسیار عظیمی بود که یکسال و نیم به طول انجامید و در نهایت مکانی در منتهی الیه مرز استان اصفهان و قم به عنوان مکان رصدخانه ملی درنظر گرفته شد. مکان مورد نظر، بهترین مکان برای محاسبات بر اساس قابلیت رویت در منطقه است.  به زودی سه نفر از متخصصان بين‌المللي مكان‌يابي به ايران سفر مي‌كنند تا با بررسي مكان‌يابي‌هاي انجام شده نقطه نهایی انتخاب می شود.

بخش عمده ای از عملیات دیتای رصد تلسکوپ مورد نظر در داخل کشور و توسط محققان ایرانی صورت می گیرد اما خود تلسکوپ با عقد قراداد با شرکتی خارجی تهیه خواهد شد.

طراحی تلسکوپ و تشکیل گروه های مطالعاتی اپتیک، تلسکوپ، نرم افزار، مدیریت داده ها به همراه چند کمیته برای راه اندازی رصد خانه در دستور کار قرار گرفته است.

در حال حاضر يكي از متخصصان ايراني به عنوان مهندس پروژه به دانشكده نجوم دانشگاه لوند سوئد اعزام شده و با همكاري اين مجموعه كه قويترين گروه تلسكوپ ساز اروپا بوده و نيز درگير طرح تلسكوپ بزرگ اروپا - با حدود 700 قطعه حدود يك متر ــ هستند، كار طراحي تلسكوپ رصد خانه ملي را آغاز كرده است كه پس از اتمام آن سفارش ساخت قطعات را به گروه‌هاي متخصص در اين امر مي دهيم.

 بودجه سال ۸۵ معادل ۷۲۰ میلیون تومان برای راه اندازی رصدخانه دریافت شده و مراحل اجرایی احداث رصد خانه نیز آغاز شده است.

 در سال جاری نیز اعتباری معادل ۴۲۰ میلیون تومان برای این پروژه به تصویب رسیده که رقم کمی است و قرار است از محل اعتبارات ریاست جهوری کمبود آن جبران شود.

ستاره شناسان موفق به کشف سياره ديگری در کهکشان راه شيری شده اند. اين دورافتاده ترين سياره ای است که دانشمندان موفق به کشف آن شده اند.
اين سياره يک کره عظيم از نوع مشتری (بزرگ ترين سياره منظومه شمسی) است که در فاصله پنج هزار سال نوری از زمين با سرعتی سرسام آور حول ستاره مرکزی گردش می کند.
"سال نوری" فاصله ای است که نور در مدت يک سال می پيمايد.
دورترين سياره ای که تا قبل از اين کشف شده بود تنها 180 سال نوری از زمين فاصله دارد.
کره جديد هر 29 ساعت يک بار حول ستاره مرکزی می گردد.
هيچ يک از سيارات خارج از منظومه شمسی که حول ساير ستاره ها می گردند، حتی با کمک قدرتمندترين تلسکوپ ها از زمين قابل رويت نيستند.
بنابراين دانشمندان تنها می توانند وجود آنها را استنباط کنند. شيوه مرسومی که برای کشف کرات در اطراف ساير ستاره ها به کار گرفته می شود اين است که اگر ستاره ای دارای "تکانه" بود معلوم می شود که جرمی در اطراف آن در گردش است.
در واقع اين قوه جاذبه سيارات است که باعث "تکانه" ستاره مرکزی می شود.
ستاره های چشمک زن
اما شيوه ديگری نيز برای کشف کرات وجود دارد و تنها در موارد خاصی به کار می آيد.
در اين شيوه اگر نور ستاره ای به تناوب و در فاصله های زمانی ثابت کم و زياد شد نشان می دهد جرمی از برابر آن می گذرد که بايد يک کره باشد.
هم اکنون گروه های مختلف اخترشناسان، آسمان را برای کشف ستاره هايی که نور آنها به دليل گذر يک سياره کمرنگ می شود رصد می کنند. کشف اخير نيز نتيجه چنين مطالعه ای است.
اين سياره که "اوگل-تی آر-56 بی" نامگذاری شده است دومين سياره ای است که عبور آن از برابر ستاره مرکزی مشاهده می شود.
ستاره شناسان در "مرکز اختر فيزيک هاروارد-اسميتسونين" کشف سياره جديد را در نشست "کانون نجوم آمريکا" در سياتل اعلام کردند.
مشاهده سياره ای که از برابر ستاره مرکزی می گذرد پديده ای بسيار نادر و نيازمند آرايش خاص آنهاست، به طوری که بايد نسبت به کره زمين در يک راستا قرار گيرند تا گذر آنها از برابر يکديگر از ديدگاه ناظر زمينی قابل مشاهده باشد.
مزيت چنين شرايطی اين است که به دانشمندان امکان می دهد جزئياتی را درباره اين سياره کشف کنند که به کمک ساير شيوه ها ممکن نيست.
چگونگی کشف جديد
ابتدا مرکز "اوگل" (Optical Gravitational Lensing Experiment) با استفاده از تلسکوپی در شيلی منطقه ای ستاره باران از آسمان به سمت مرکز کهکشان راه شيری را رصد می کند.
در گام بعدی، آن دسته از ستارگانی که نور آنها احتمالا به دليل عبور يک سياره از برابر آن متغير به نظر می رسد، به وسيله "رصدخانه کک" (Keck) در هاوايی از نزديک مورد مطالعه قرار می گيرند.
"ديميتار ساسلوف"، يکی از کاشفان سياره جديد، می گويد اختراع شيوه های تازه برای شناسايی سيارات، دانشمندان را در آستانه عصر جديدی در راه کشف و شناسايی کرات خارج از منظومه شمسی قرار داده است.
ستاره شناسان می گويند که حجم اين سياره 6/2 (دو و شش دهم) بزرگ تر از مشتری است اما جرم آن کمتر است به طوری که چگالی آن تقريبا معادل کيوان است.
به گفته دانشمندان اين سياره ممکن است در مداری دورافتاده تر تشکيل شده و سپس به ستاره مرکزی نزديک شده باشد.
تاکنون بيش از 100 کره در خارج از منظومه شمسی شناسايی شده است. دانشمندان هم اکنون سرگرم بررسی دو شی ديگر که گمان می رود سياره باشد، هستند

امروز شروع کار این وبلاگ است .

به امید روز های گردش در فضا ...